جهان پس از کووید-19: پنج مرحله برای حرکت به دوره جدید

پنج مرحله برای حرکت به دوره جدید

برای بسیاری از کسب و کارها، زنده ماندن و بقا در شرایط فعلی، تنها برنامه‌ای است که در دستور کار مدیریت است. تعطیلی خطوط تولید، پلمپ دفاتر کاری و حضور نیمه وقت فقط برخی کارکنان کلیدی، تنها رویدادی است که در روزهای کاری در جریان است. دغدغه اصلی اداره‌های سلامت، ایمنی و محیط زیست با همکاری نزدیک واحدهای حراست در ارائه ملزومات ضدعفونی و بهداشتی به کارکنان است. هر روز در دو یا سه نوبت، کل دفاتر و ساختمانها ضدعفونی می‌شود. رفتارهای عادی تغییر یافته، کمیسیون‌ها و شوراها و کارگروه‌ها تعطیل شده و تنها جلسات معدودی در اتاق مدیریت بحران است که نیم‌بند تشکیل می‌شود. دیگر اولویت صبح مدیران دریافت گزارشات موجودی، سفارشات، میزان بارگزاری مواد برای تولید روز و موازنه تامین، تولید و فروش نیست! همه در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته و مدیران ارشد با تحمل استرس فراوان، نگران سلامتی اکثریت کارکنان خود و یا در حال تسلی دادن برخی از داغ‌دیده‌ها و کمک مالی هر چند محدود از روی شرایط تنگ‌دستی به آنها هستند. این شرایط عجیب و نادر که سه ماه است هر روز اخبار آن را پیگیری می‌کنیم، نه در یک کشور یا شرکت خاص بلکه در کل جهان جاری است. صحبت از جنگ جهانی نیست، صحبت از مهمان سمج و ناخوانده‌ای است که اکنون کل بشریت با آن مبارزه می‌کند: کووید-19. در این شرایط دشوار و پر از ابهام برخی فراتر از انتظار امیدوارانه برای یافتن درمان و واکسن این ویروس، به آن‌سوی مه غلیظ امروز نگاه کرده و به این فکر می‌کنند که چگونه موقعیت خود را پس از بحران تعیین کنند؟ سؤال این است «حالت عادی بعد از کرونا چگونه خواهد بود»؟ این سوال سختی است و در حالی که هیچ‌کس نمی‌داند این بحران چه مدت ادامه خواهد داشت و اصلاً ماهیت این ویروس و روشهای انتشار و نابودی آن چگونه خواهد بود، اما این را به اطمینان می‌توان گفت آنچه در آنسوی بحران خواهیم یافت چیزی شبیه به سالهای اخیر نخواهد بود!

بدیهی است در شرایطی قرار داریم که یک شکاف اساسی مواجه‌ایم: دوره قبل از کووید-19 و شرایط عادی پس از شیوع این ویروس که به آن «حالت عادی بعدی» می‌گویم. در این رویداد بی‌سابقه، شاهد بازطراحی‌های چشم‌گیر در نظم اقتصادی و اجتماعی خواهیم بود. جامعه‌ای که به روش‌های تجارت‌ سنتی عادت داشت، اکنون یک موجودی ناشناخته حتی که با چشم‌ هم دیده نمی‌شود، موجب شده است که به «حالت عادی جدید» فکرکنیم. این حالت ممکن است چه چیزهایی را داشته باشد؟ و اینکه این حالت جدید چقدر با زندگی قبلی‌مان تمایز خواهد داشت؟

در اینجا، سعی می‌کنم به سوالی پاسخ دهم که دغدغه اکثر رهبران کسب و کارها بوده و آن را در شکل‌های مختلفی بیان می‌کنند: اکنون که معیارها و مفروضات سنتی ما به هم‌ریخته است، چه کاری باید برای حرکت درست انجام داد؟ پاسخ من به این سوال سخت، انجام اقداماتی در پنج مرحله است که حرکت از بحران امروز را به  «حالت عادی بعدی» پس از پیروزی بر کووید-19 را شامل می‌‌شود: مواجهه، مقاومت، بازیابی، بازطراحی و بازسازی.

مدت هر مرحله بر اساس شرایط جغرافیایی و ماهیت صنایع مختلف متفاوت خواهد بود و ممکن است کسب و کارها همزمان در چند مرحله کار کنند. اگرچه پیام‌های بسیار زیادی برای نحوه مبارزه از شستن دستها با صابون و انواع روشهای مختلف ایمنی گرفته تا روشهای فروش‌ اینترنتی وجود دارد که شرایط فعلی تاکید دارد، تمرکز من در اینجا برای تصویربرداری از آینده پس از همه گیری کووید-19 و ایجاد حالت عادی جدید است.

 

یک- مواجهه

تقریباً همه کشورها در تلاش برای پاسخگویی به بحران هستند. مجموعه وسیعی از اقدامات بهداشت عمومی در حال انجام است. نظام‌های بهداشت و درمان ظرفیت تخت بیمارستانی، تجهیزات و کارکنان آموزش دیده را بسرعت افزایش داده‌ و تمام توان خود را برای کاهش کمبود منابع پزشکی از طریق ساخت بیمارستان‌های صحرایی، تبدیل سالن‌های ورزشی به قرنطینه و نقاهتگاه‌ها، تغییر خطوط تولید برای تولید مواد شوینده، ماسک و تجهیزات پزشکی مورد نیاز با همکاری نیروهای نظامی و ارتش بکار گرفته‌اند. برنامه‌های مختلفی برای تداوم تجارت و ایمنی کارکنان در حال اجراست. در این میان دورکاری، ایزوله‌کردن واحدها و توزیع بسته‌های بهداشتی و ضدعفونی به طور گسترده به صورت پیش‌فرض به عنوان راهکارهای بدیهی مبارزه با کرونا تعیین شده است. بسیاری با تعطیلی کامل یا کاهش شدید حجم کاری مواجه‌اند، در همین زمان برخی نیز به دنبال تسریع در برآوردن تقاضای شدید مواد غذایی، لوازم خانگی و محصولات سلولوزی در مناطق بحرانی هستند. مدارس، دانشگاه‌ها و موسسات آموزشی با خاموش شدن چراغ کلاسهای فیزیکی، به سمت آموزش‌های آن‌لاین حرکت کرده‌اند تا از طریق آموزش مجازی، یادگیری بشر ادامه داشته باشند. مرحله مواجهه‌‌، مرحله‌ای است که رهبران کسب و کارها در حال حاضر بر آن تمرکز دارند. با این حال، ترکیب کشنده‌ای از عدم تصمیم‌گیری و بی‌تحرکی ایجاد شده و  گزینه‌هایی که باید تعیین تکلیف شوند و نمی‌شوند: درب کارخانه را ببندیم یا نه؟‌ قرنطینه یا ایزوله یا پلمپ؟ خط تولید را خاموش کنیم یا منتظر دستور از هلدینگ باشیم؟ بر همین اساس مرحله اول «مواجهه» است: تعیین مقیاس، سرعت و عمق اقدامات لازم در سطح استانی و کسب و کار.

دو- مقاومت

بیماری کرونا با سرعت شیوع بالا، موجب بحران فزاینده برای اقتصاد و نظام‌های مالی شده است. کاهش شدید در فعالیتهای اقتصادی برای حفظ سلامت عمومی، رفاه اقتصادی شهروندان و همچنین کسب و کارها را به مخاطره انداحته است. بازگرداندن بموقع نقدینگی و پرداخت بدهی‌ها دو چالش بزرگی است که به صنایع مختلفی آسیب زده و تلاش بانک‌های مرکزی و دولتها را برای حفظ کارکرد نظام‌های مالی بی‌اثر کرده است. بحران سلامت بزودی به یک بحران مالی تبدیل خواهد شد زیرا عدم اطمینان در مورد اندازه، مدت و شکل کاهش تولید ناخالص داخلی و اشتغال، باعث تضعیف اعتماد بنفس  کسب و کارها در خطرپذیری شده است.

تجزیه و تحلیل مؤسسه جهانی مک کینزی که براساس منابع متعدد صورت گرفته، نشان می‌دهد که شوک تأمین معیشت که ناشی از تأثیرات اقتصادی تلاش برای جلوگیری از انتشار ویروس است، بزرگترین شوک فراگیر در یک قرن اخیر است. احتمال زیادی وجود دارد که این شوک منجر به كاهش شدید فعالیتهای اقتصادی در بهار و تابستان  در اروپا و آمریکا شده و اثر آن بسیار بیشتر از دوره رکود درآمدها حاصل از ركود بزرگ سال 2009 خواهد بود.

در مواجهه با این چالش‌ها، تاب‌آوری یک ضرورت اساسی است. مدیریت نقدینگی (جریانهای ورودی و خروجی نقد) و پرداخت بدهی‌ها کاملاً حائز اهمیت است. به زودی پس از آن‌که این شوک ساختارهای صنعت را ویران کرده و اصول و موقعیتهای رقابتی را برای همیشه تغییر دهد، کسب و کارها باید برنامه‌هایی را برای تغییرات گسترده بکار گیرند. عموم جامعه ابهام و استرس مالی شدیدی را تجربه خواهند کرد. رهبران شرکتها مجبورند تصمیمات دشواری را بگیرند تا توازن کاملی بین کارآمدی اقتصادی و مسئولیت‌های اجتماعی شرکت را برقرار کنند.

سه- بازیابی

بازگشت شرکتها به روال عادی عملیاتی خود پس از خاموشی طولانی چالش بزرگی است. حتی چین هم بازگشت به کار بسیار کندی را دارد. اکثر صنایع نیاز به فعال کردن مجدد کل زنجیره تأمین دارند. گروه‌های مختلفی در نقاط مختلف جغرافیایی هستند و زمان تأثیر ویروس بر آنها و جامعه محلی‌شان متفاوت بوده و با اختلالات متعددی روبرو هستند. به بیان ساده اکنون زنجیره تامین در نقاط مختلف جهان مختل هستند. ضعیف ترین حلقه در این زنجیره تعیین کننده موفقیت کل زنجیره و اثربخشی تلاشهای بازیابی از قبیل استخدام، آموزش و دستیابی به سطح قبلی عملکرد است. از این‌رو رهبران باید کل سیستم تجاری خود را مجدداً ارزیابی کرده و  اقدامات اقتضائی را بمنظور بازگرداندن کسب و کار به تولید کارآمد از نظر حجم و سرعت تولید مد نظر قرار دهند.

در صورتی که واکسن یا درمان پیشگیری موثری تا پاییز و زمستان پیدا نشود، شیوع دوباره کووید-19 یک تهدید واقعی است. در چنین شرایطی، دولت‌ها ممکن است با دو راهی بسیار سختی روبرو شوند: تعطیلی و کاهش فعالیتهای تجاری و به دنبال آن رکود اقتصادی بیشتر یا به مخاطره انداختن سلامتی مردم؟ هر دولتی چه گزینه‌ای را انتخاب می‌کند یا راه‌حل‌های ابداعی خودش را خواهد داشت، مشخص نیست، اما یک چیز کاملاً مشخص است و آن هم رکود اقتصادی شدید دیگر است.

از این‌رو در مرحله بازیابی تنها امیدواریم که ویروس در فصل تابستان «آتش‌بس موقت» بدهد.  در این‌ماه‌ها در نیم‌کره شمالی می‌توانیم فرصتی برای گسترش آزمایشات، ظرفیت‌ خدمات سلامتی و مراقبتهای بهداشتی و ساختن واکسن و روشهای درمان برای مقابله با موج دوم شیوع به دست آوریم.

چهار- بازطراحی

شوک بزرگی در این مقیاس، موجب تغییرات بنیادی در ترجیحات و انتظارات افراد در نقش شهروند، نقش کارمند و نقش مصرف کننده خواهد شد. این تغییرات بر سبک زندگی، روش کار کردن و روش استفاده ما از تکنولوژی در هفته‌ها و ماه‌های آتی بروز خواهد کرد. همانطور که ترجیحات تغییر می‌کند، نهادهای اقتصادی نیز خود را برای پیش‌بینی‌های دقیق بازطراحی می‌کنند. به روشنی مشخص است که دنیای آن‌‌لاین و تجارت بدون تماس فیزیکی در شکلهای مختلفی تکامل یافته و رفتار مصرف‌کننده را برای همیشه تغییر می‌دهند.

با توجه به اینکه دستیابی به کارآیی در شرکتها، آنها را ملزم به مقاوم‌سازی می‌کند، تاثیرات دیگر قابل توجه‌ است. دوران پایان جهانی‌شدن زنجیره تامین فرارسیده است. تولید و منابع شرکتها به کاربر نهایی بسیار نزدیک‌تر خواهد شد.

با وجود تمام این شرایط باید به این نکته هم توجه داشت که این بحران فقط آسیب‌زننده نبود، بلکه فرصت‌هایی را هم برای بهبود عملکرد مهیا کرده است. در این تعطیلی‌های اجباری، رهبران می‌توانند مشخص کننده که چه هزینه‌هایی واقعاً هزینه‌های ثابت و کدام‌یک متغیر هستند. خاموش کردن بخش زیادی  از تولید، آنچه را که واقعاً برای تولید است لازم است را مشخص می‌کند.  تصمیمات مربوط به نحوه مقاوم کردن عملیات بدون از دست دادن بهره‌وری نیز از تجربیات بستن بخش اعظم تولید جهانی است.  فرصتی برای پیش‌ بردن برنامه‌های «پذیرش فن‌آوری» و تمرین دورکاری و آزمایش زیرساختها و الزامات لازم برای رسیدن به بهره‌وری در زمانی که کارکنان حضور فیزیکی ندارند، مهیا شده است. در نتیجه یک حس مشترک و بسیار قدرتمندی برای بررسی این مسئله ایجاد شده که چه چیزی باعث مقاوم‌تر شدن کسب و کار در برابر شوکها شده، بهره‌وری را افزایش داده و قابلیتهای تحویل کالا و خدمات‌رسانی را افزایش می‌دهد.

پنج- بازسازی

در حال حاضر تلاش‌های جهانی برای محدود کردن عواملی است که باعث «جهانی شدن» کووید-19 شده است. دولتها از سوی شهروندان خود سرزنش می‌شوند تا نقش موثرتری را در شکل‌دهی فعالیتهای اقتصادی داشته  باشند. به همین صورت توسط برخی شهروندان نیز حمایت می‌شوند. رهبران کسب و کار‌ها باید بدانند که چه سیاستها و مقرراتی توسط مردم حمایت می‌شوند. این مقررات معطوف به جلوگیری، کاهش و پیشگیری از بروز بحران‌های سلامت در آینده (همانند آنچه که امروز تجربه می‌کنیم) است.

در اکثر اقتصادها، سیستم بهداشت و درمان که از زمان ایجاد پیدایش آن (پس از جنگ جهانی دوم) تاکنون تغییرات کمی داشته باید آمادگی لازم را برای مواجه شدن با حجم زیاد بیماران و مدیریت یکپارچه در مراقبت‌های حضوری و مجازی را فراهم آورند. رویکردهای بهداشت عمومی در دنیای بهم پیوسته و غالباً سیار کنونی باید در مورد سرعت و هماهنگی‌های داخلی و جهانی تجدیدنظر کند. سیاست‌های مربوط به زیرساخت‌های مهم مراقبت‌های سلامت، منابع انسانی متخصص و تأسیسات ضروری برای تولید تجهیزات پزشکی همه باید بازنگری شود. مدیران نظام‌های مالی و اقتصادی که با آموزه‌های حاصل از شکستهای ناشی از آخرین بحران جهانی مالی آشنا هستند، اکنون باید در تقویت سیستم برای مقاوم شدن در برابر شوکهای حاد و جهانی برون‌زا مانند تأثیر این بیماری تلاش کنند. مؤسسات آموزشی باید کلاس‌های آموزشی را با قابلیتهای آموزش از راه دور پیوند زنند.  

پیامدهای این بیماری همه‌گیر، فرصتی برای یادگیری از مجموعه‌ای از نوآوری‌ها و آزمایش‌های اجتماعی اعم از کار در خانه تا نظارت‌های گسترده فراهم کرده است. در این شرایط اگر نوآوری‌ها ادامه‌دار باشد، پیشرفت‌های چشمگیری در رفاه اقتصادی و اجتماعی ایجاد می‌کند. این موضوع در نهایت باعث پیشرفت‌ بیشتر جامعه حتی در صورت توقف یا محدود کردن گسترش ویروس خواهد شد.


وقتی حجم تغییراتی را که کووید-19 ایجاد کرده ( و تغییراتی که در هفته‌ها و ماه‌های آتی خواهد داشت) را در نظر می‌گیریم، متوجه می‌شویم نه تنها با یک بحران بهداشتی با ابعاد بسیار گسترده روبرو هستیم، بلکه همچنین باید به بازسازی قریب‌الوقوع گسترده در نظام اقتصادی جهانی نیز تأمل کنیم. پنج مرحله که در اینجا شرح داده شده، مسیر  روشنی برای شروع حرکت به سوی «حالت عادی جدید» ارائه می‌دهد، حالت عادی جدید شبیه به سالهای قبل از کرونا و شیوع آن نخواهد بود.  

 منبع

اقتباس از مقاله مک‌کینری:

ادمین سایت

این مقاله در تاریخ 1399/03/18 توسط دکتر عباس خدادادی در سایت سایت تخصصی هوشمندی استراتژیک منتشر شده و در تاریخ 1399/12/05 بروزرسانی گردید.
لینک منبع: منبع مقاله در سایت

دیدگاه کاربران ...

دیدگاه خود را بیان کنید