بلوغ هوشمندی استراتژیک

بلوغ هوشمندی استراتژیک

 

بلوغ (یا رشدیافتگی) به این معنی نیست که در مورد موضوعات بزرگ صحبت کنیم یا کارهای خارق‌العاده انجام شود، بلکه بدین‌ معنی است که یک کار کامل و بدون کوچکترین نقص ارائه شود. برای مثال فرض کنید که به یک رستوران رفته‌اید، گران‌ترین غذا و بهترین جا ارائه می‌شود، اما نمک نیست! یا یک مگس در اطراف وز وز می‌کند. در این صورت بلوغ یعنی «دستیابی به شرایط بهینه و ارائه کار کامل و بی‌نقص».

بلوغ به معنی رشد‌یافتگی کامل و رسیدن به شرایط بهینه است. بلوغ یک فرآیند تکاملی است، یعنی روش‌ها و تجارب بتدریج در نظام‌ها و مکانیزم‌های مدیریتی رسوب کرده و روش اداره سازمان را شکل می‌دهند. مدل بلوغ سازمانی به شما می‌گوید که «وضعیت کسب و کار شما چقدر خوب است؟» این مدل، یک نوع سطح‌بندی است و کمک می‌کند تا میزان قابلیتها و توانمندی‌های سازمانی خود را بر اساس یک استاندارد مقایسه کرده و رشد‌یافتگی آن را مشخص کنید. همانند رشد یک کودک و یا یک نهال درخت. وقتی که کودک در طول زمان رشد می‌یابد، بر میزان استقلال، تفکر و توانایی‌های جسمانی‌اش افزوده می‌شود. وقتی که یک نهال رشد می‌یابد بر میزان استقامت، اندازه و ثمربخشی آن افزوده می‌شود. درست به همین صورت، وقتی که یک سازمان رشد می‌یابد بر قابلیت اطمینان، پایداری و رقابت‌پذیری آن افزوده می‌شود. در این مقاله شما را با ابتدا با مفهوم بلوغ آشنا کرده، سپس مدل بلوغ را در مدیریت استراتژیک بکار خواهیم گرفت و در نهایت برای اولین بار، بلوغ هوشمندی استراتژیک را مطرح خواهیم کرد.

 

در انتهای این صفحه می‌توانید پرسشنامه «ارزیابی آن‌لاین بلوغ هوشمندی استراتژیک» را تکمیل کرده و پاسخ تحلیلی خود را درست چند لحظه بعد مشاهده کنید.  

 

ویژگی‌های یک سازمان بالغ

  1. یک سازمان بالغ پایدار است، حتی اگر در برهه‌ای از زمان به دست مدیران نابالغ هم اداره شود، آسیب کمتری می‌بیند. (مگر اینکه آن مدیر به عمد، کمر به نابودی آن بسته باشد که کاری نمی‌توان کرد).
  2. سازمان بالغ هسته محکم و قوی دارد و یکپارچگی و نظم از شاخصه‌های اصلی آن است. تصمیم‌ها در مورد تغییر و تحول بسیار عاقلانه و بدور از هیجان است.
  3. سازمان بالغ در برابر تغییرات مقاومت نمی‌کند، بلکه بهبود مستمر و تدریجی را برای رفع نواقص احتمالی یا رشد‌های آتی به عنوان یک اصل پذیرفته است.
  4. فضای رفاقت-انتقاد حاکم است. کارکنان به سادگی ایده‌ها و نقدهای خود را ارائه می‌دهند در مورد عملکرد خود صراحت و شفافیت دارند. بهره‌وری کارکنان در سازمان بالغ بسیار بالاست.
  5. جریان دانش در سازمان بالغ همواره وجود دارد. افراد علاوه بر تحقیق برای حل مسائل، نتایج را به دیگران هم منتقل می‌کنند.

 

 

منافع مدل بلوغ 

با بکارگیری مدل بلوغ، می‌دانیم که در چه شرایطی قرار داریم. یک تصویر جامع از شرایط کسب و کار شناسایی می‌شود. بر همین اساس با استفاده از رهنمودهایی که در هر سطح ارائه می‌شود، می‌توان امیدوار بود که: 

  • میزان نقصها کاهش یابد.
  • تشخیص نقصها زودتر اتفاق می‌افتد.
  • نیازمندیها و مسائل کسب و کار مستند، کنترل و مدیریت می‌شود.
  • پیش‌بینی‌ها بهبود می‌یابند و دقیقتر می‌شوند.
  • مدیریت ریسک بهبود می‌یابد. 
  • فرآیندهای توسعه همچنان چابک می‌مانند.

 

شروع تفکر بلوغ 

بحث بلوغ سازمانی برای سنجش جایگاه فعلی و تعیین روش حرکت به جلو از دانشكده مهندسي نرم‌افزار دانشگاه كارنگي ملون آمريكا و مؤسسه مهندسی نرم‌افزار (Software Engineering Institute - SEI) در سال 1986 شروع شد. زمانی که هامفری به این موسسه پیوست. در آن زمان مسئله اینقدر عمومی نبود و فقط محدود به نرم‌افزار بود: سوال این بود که چرا نرم‌افزار‌ها به موقع تحویل نمی‌شوند؟ و چرا اکثر پروژه‌های نرم‌افزاری 90 % پیشرفت دارند، اما 90% درصد آن هنوز باقی‌ مانده و تمام نمی‌شوند؟!

بررسی‌ها انجام شد و در نهایت نتیجه این طرح، ارائه  چارچوبي براي توصيف اجزاي كليدي يك فرآيند كارآمد جهت توليد نرم‌افزار بود. منطق بکار نه تنها در نرم‌افزار جواب داد، بلکه آنقدر محکم و جذاب بود که بزودی به عنوان چارچوبی برای توصيف سير بهبود تكاملي از شرایط نامنظم به شرایط منظم در همه موضوعات مدیریتی (غیر از مدیریت پروژه‌های نرم‌افزاری) بکار گرفته شد مانند بلوغ مدیریت مالی، بلوغ مدیریت منابع انسانی، بلوغ مدیریت بازاریابی و مانند آن. امروزه کمتر موضوعی است که مدل بلوغ نداشته باشد. برای مثال در ادامه اسم چند مدل آمده است: 

  • مدل اصلی: مدل بلوغ قابلیت (Capability Maturity Model - CMM)
  • مدل بلوغ قابلیتهای نرم افزاری شامل تولید نرم افزار (SW-CMM) و  سفارش نرم افزار (SA-CMM)
  • مدل بلوغ قابلیتهای فناوری اطلاعات (IT-CMM)
  • مدل بلوغ قابلیت مهندسی سیستمها (SE-CMM)
  • مدل بلوغ قابلیتهای منابع انسانی (P-CMM)
  • مدل بلوغ فرایندی (PMM)
  • مدل یکپارچه بلوغ قابلیت (CMMI)
  • مدل بلوغ مدیریت پروژه سازمانی (Organizational Project Management Maturity Model - OPM3)
  • مدل بلوغ مدیریت دانش (Knowledge management maturity model - kM3)
  • مدل بلوغ معماری خدمات گرا (Service oriented architecture maturity models - SOAMM)
  • و مانند آن. 

 

پنج سطح بلوغ سازمانی

آنچه که موسسه مهندسی نرم‌افزار در مورد بلوغ معرفی کرد، شامل پنج سطح است. به عبارتی، هر سازمان در یکی از سطوح بلوغ سازمانی قرار دارد که ویژگی‌ها و شرایط خاصی بر هر سطح حاکم است.

  • ابتدایی: در این سطح، فرآیند موجود مستندسازی نشده است و یا فرآیند کاملا جدیدی در اختیار است.
  • تکرارپذیر: در این سطح، فرآیند تا حد قابل قبولی مستند شده است.
  • تعریف شده: فرآیند به عنوان یک فرآیند استاندارد کسب‌وکار تعریف و یا تایید شده است.
  • مدیریت شده: فرآیند بر اساس شاخص‌های توافق شده مدیریت می‌شود.
  • بهینه‌: مدیریت فرآیند شامل بهبود یا بهینه‌سازی فرآیند می‌شود.

 

بلوغ مدیریت استراتژیک 

کاپلان و نورتون با بکارگیری منطق بلوغ سازمانی که توسط دانشگاه کارنگی ملون ارائه شده، بلوغ مدیریت استراتژيك را معرفی کردند. آنها گفتند که قبل از اقدام برای تدوین استراتژي‌ها، سنجش میزان بلوغ مدیریت استراتژیک، نقش مهمي در شناخت وضعيت كنوني، شناسايي و كسب آمادگي در مواجهه با مخاطرات آتي و نيز كاهش احتمال شكست استراتژی‌ها خواهد داشت. منظور از سطح بلوغ استراتژيك، درجه در اختيار داشتن ملزومات اجراي مديريت استراتژيك در سازمان است. از نظر آنها، سازمان در مکانیزم‌های مدیریت استراتژیک در پنج سطح به صورت زیر رشد می‌کند: 

  1. ایستا: اين سازمانها در حال حاضر هيچ برنامه‌ريزي استراتژيك در يك مفهوم رسمي انجام نمي دهند، تمايل آنها تنها در سطح تاكتيكي و عملياتي و به شيوه‌اي كنترل نشده، معمولاً برنامه‌ریزی توسط مديريت ارشد در پشت درهاي بسته انجام مي شود.
  2. واكنشي: سازمانها در اين سطح برخي از عناصر برنامه‌ريزي موثر و مديريت عملكرد استراتژيك را با نتايج ضعيف و فقط در واكنش به حوادث و يا به طور موقت انجام مي‌دهند.
  3. ساخت‌یافته: در ساختارهاي رسمي و غير رسمي به صورت جامع و فعالانه در برنامه‌ريزي استراتژيك شركت مي كنند. اين فعاليت ها نسبتاً به طور منظم رخ مي‌دهد و تا حدي بهبود در طول زمان اتفاق مي‌افتد.
  4. متمركز: استراتژي همواره متمركز و تصميم گيري براي سازمان بر همان مبنا است. استانداردها و روش‌ها در سراسر سازمان به طور گسترده براي مديريت استراتژيك اجرا شده است. مديران به طور رسمي كاركنان را درگير در اين فرآيند كرده و اندازه گيري و پاسخگويي فرهنگ استراتژي را تقويت كرده است.
  5. بهبود مستمر: برنامه‌ريزي استراتژيك و مديريت تعالي در فرهنگ سازمان تعبيه شده و به طور مداوم در يك مفهوم رسمي بهبود يافته است. اين به اين معني است كه به عنوان عملكرد ارزيابي شده است.

 

 

بلوغ هوشمندی استراتژیک 

 تا اینجا با مفهوم بلوغ آشنا شدید، اکنون می‌خواهیم در مورد بلوغ هوشمندی استراتژیک صحبت کنیم. توصیه می‌کنم اگر با مفهوم هوشمندی استراتژیک آشنا نیستید، حتماً ابتدا صفحه هوشمندی استراتژیک را مطالعه کنید، تا به طور کامل با نظریه‌های جدید استراتژی آشنا شوید. 

ممکن است برای شما این سوال پیش آمده باشد که از کجا می‌توانم مشخص کنم سازمان یا کسب و کار من در چه سطحی از هوشمندی استراتژیک قرار دارد؟ سازمانی که این ویژگی را داشته باشد، توانایی رقابت‌پذیری و سودآوری در کوتاه‌مدت و ماندگاری در بلندمدت را خواهد داشت. ما در وب‌سایت تخصصی هوشمندی استراتژیک، ابزاری را تهیه و ارائه کرده‌ایم که شما می‌توانید میزان رشد‌یافتگی سازمان خود را بر اساس آن اندازه‌گیری کرده و مشخص کنید که در کدام یک از این پنج سطح قرار دارد: 

 

5 سطح بلوغ هوشمندی استراتژیک

 

الگوی بلوغ هوشمندی استراتژیک بر اساس کتاب «هوشمندی استراتژیک (اندیشه، الگو، کاربرد)» تدوین شده است. در این الگو، میزان قابلیتها و توانمندی سازمان بر اساس چهار محور اصلی کارکنان، فعالیتهای هوشمندی، فرآیند و فناوری هوشمندی استراتژیک اندازه‌گیری می‌شود. شما می‌توانید با یکی از روشهای زیر بلوغ هوشمندی استراتژیک کسب و کار خود را اندازه‌گیری کنید: 

 

 

 

  پرسشنامه ارزیابی مقدماتی  پرسشنامه ارزیابی پیشرفته 
تعداد سوال  8 40
نتیجه  تعیین سطح هوشمندی استراتژیک گزارش تفصیلی
  انجام ارزیابی مقدماتی (رایگان)  انجام ارزیابی پیشرفته 

 

 

ادمین سایت

این مقاله در تاریخ 1400/01/18 توسط دکتر عباس خدادادی در سایت سایت تخصصی هوشمندی استراتژیک منتشر شده و در تاریخ 1400/02/17 بروزرسانی گردید.
لینک منبع: منبع مقاله در سایت

در مورد هوشمندی استراتژیک بیشتر بخوانید:

هوشمندی استراتژیک چیست؟ توضیحات کامل به همراه 6 تصویر مفهومی 4098 بازدید

هوشمندی استراتژیک چیست؟ توضیحات کامل به همراه 6 تصویر مفهومی

طبق تحقیق موسسه معروف گارتنر، کسب و کارها با استفاده از توان تحلیل‌گری به موفقیت می‌رسند. تحلیل‌گری نیازمند هوشمندی استراتژیک است. در این مقاله تفکر هوشمندی استراتژیک در کنار لایه‌های هوش سازمان معرفی شده است.

دیدگاه کاربران ...

دیدگاه خود را بیان کنید